و نرم مىجوشانند تا آب برود و روغن بماند بدان روغن استقان كند و گفته‌اند كه اگر بزر البنج و كنجد را متساوى صلايه كنند و روغن كنند بدستور و آن را ريزند هم نافع آيد و اينجا نيز احتقان بروغن راحت سودمند بود و خوردن بر شعشا بعضى مردم را منفعت رساند و همچنين رس و كبسى و معجون بلادرى نافع بود و عصارهء زبل الحمار و سرگين گرگ هم اينجا بسيار فائده رساند به خوردن و احتقان كردن و ماليدن و تعليق كردن و بارها آزموده شده است ليكن بعد تنقيه اثر آنها زودتر پديد آيد و تمريخ كردن شكم بدهن شبت و خردل و قثار الحمار با روغن خروع و عصاره اينها و يا روغن زيره بسى نافع آيد و بعد تمريخ تكميد كردن به بعضى كمادات كه در ريحى گفته شد به تخصيص بعد تنقيه بغايت فايده دهد بيان طلاى معده بگيرند خربق و تخم انجره و افسنتين از هر يكى جزوى زهره گاو نصف جزوى شحم حنظل ثلث جزوى توبال مس و ماهودانه از هر يكى جزوى و نيم جمله را بعصارهء قثار الحمار يا عصارهء برگ كرچك صلايه كرده از ناف تا قضيب طلا كند بيان اشربهء نافع و مجرب عسل به آب گرم كرده يا سرد بجاى آب عسلى زنجبيل در آب گرم حل كرده دو درم تخم تره كوفته در عسل آب گرم كرده يا در جلاب معجون فلافلى در گلاب حل كرده و آنجا كه صفراى محى سده كرده باشد مسهلات صفرا را بيشتر با مسهلات بلغم غليظ بايد آميختن و تدابير گرم توان كردن و آنجا كه سبب سدهء كرم باشد علاج گرم بدستورش بايد كردن اگر از آن ادويه با ادويه مستعمله در قولنج ثفلى بياميزند اولى بود بيان تدبير قولنج ورمى كه از ورم امعا افتاده باشد مخصوص است آنست كه در ورم حار نخست فصد باسليق كنند انگاه فصد صافن بتخصيص كه بلول هم بازگرفته باشد و خون باندازهء بگيرند تا قوت ساقط نشود و در سه روز غذا بازگيرند و شراب بنفشه در آب عنب الثعلب يا آب كاكنج يا آب برگ خطمى مىدهند و كشكابى كه بنفشه و سپستان در آن جوشيده باشد بجاى غذا گاهى دادن مناسب باشد و نرم داشتن طبيعت بعد فصد و تسكين بخيار شنبر و شيرخشت در آب انارين و آبهاى مذكور نافع آيد و چهار درم بزر كنوچه و يك اوقيه روغن گل در شير در شربت دارى آب جوشانيده دادن شكم را نرم كند و درد را خنك سازد و وجع را تسكين دهد و ما دام كه در ورم تخفيفى و بصحى پديد نآيد هيچ مسهل نشايد دادن كه در ان خطرى عظيم باشد بواسطهء سد طريق بورم و بعضى اين تعجيل كرده‌اند و مريض هلاك شده و آنكه به زودى هلاك نگردد در ايلاوس افتد و تحليل اين ورم بحقنه اعتماد نيكو بود بيان حقنه لايق بگيرند جو آب و خيار شنبر و شيرخشت